Human Rights

Vietnam must immediately release prisoner of conscience Pastor Nguyen Cong Chinh and end harassment of his family.

Press Release

For immediate release
May 31, 2017

On the occasion of Vietnamese Prime Minister Nguyen Xuan Phuc’s meeting with U.S. President Donald Trump at the White House, today Vietnamese Women for Human Rights (VNWHR) publicly releases the open letter to Vietnam’s government leaders calling for the immediate and unconditional release of Lutheran Pastor Nguyen Cong Chinh who is serving an 11-years prison sentence for defending and promoting religious freedom in the Central Highlands of Vietnam. The letter also condemns the alleged harassment of his wife, Mrs. Tran Thi Hong, which may amount to torture or ill-treatment.

Fifty human rights organizations and individual human rights advocates around the world endorsed the open letter, which directly addresses Vietnam’s President Tran Dai Quang, Prime Minister Nguyen Xuan Phuc and National Assembly Chair Nguyen Thi Kim Ngan:

“We respectfully urge that your government immediately and unconditionally release Pastor Nguyen Cong Chinh and fully restore his legal rights; carry out prompt, impartial, independent and effective investigations into the allegations of torture and other ill-treatment made by Pastor Chinh and his wife Mrs. Hong and bring any identified perpetrators to justice following fair trials and provide reparations to Pastor Chinh and Mrs. Tran Thi Hong in accordance with Vietnam’s obligations under the ICCPR and CAT; respect international human rights laws and standards generally including the rights to freedom of thought, conscience and religion, speech, peaceful assembly and association in particular.”

The signatories, coming from some 20 countries, reaffirm their resolve to continue the advocacy efforts until Pastor Chinh is set free and justice rendered to him and Mrs. Hong:

“The community of civil society organizations and human rights advocates in Southeast Asia and around the world continue to monitor closely the situation of Mrs. Tran Thi Hong and Pastor Nguyen Cong Chinh, and we will continue to do so until he is released and the criminal conviction is expunged through appropriate legal processes.”

Soon after her meeting with a U.S. Department of State delegation on March 30, 2016 to seek intervention on behalf of her imprisoned husband, Mrs. Hong reportedly suffered torture, beating, harassment and/or intimidation during “working sessions” conducted by the public security of Gia Lai Province for almost two months.

Mrs. Hong is a co-founder and key member of VNWHR.


Open Letter

Vietnam must immediately release prisoner of conscience Pastor Nguyen Cong Chinh
and end harassment of his family

May 23, 2017

To: President Tran Dai Quang,
Prime Minister Nguyen Xuan Phuc, and
National Assembly Chair Nguyen Thi Kim Ngan
of the Socialist Republic of Vietnam

We, the undersigned organizations and individuals, call on the authorities of the Socialist Republic of Vietnam to: release Pastor Nguyen Cong Chinh unconditionally and immediately; carry out a prompt, impartial, independent and effective investigation into allegations of his mistreatment while in prison and allegations that his wife, Mrs. Tran Thi Hong, was tortured by the local authorities of Hoa Lu Ward, Pleiku City, Gia Lai Province, while in custody in 2016; bring any identified perpetrators to justice in fair trials; and provide reparations to Pastor Chinh and Mrs. Tran Thi Hong in accordance with Vietnam’s obligations under the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) and the Convention against Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment (CAT).

Lutheran Pastor Nguyen Cong Chinh was sentenced to 11 years of imprisonment in 2012 after having been convicted of “undermining national unity policy” under Article 87 of Vietnam’s Penal Code, “by maintaining ties with the dissident groups and distributing material deemed to have slandered government authorities”. He was arbitrarily detained and jailed solely for peacefully practicing his faith and exercising his human rights to freedom of thought, conscience and religion and freedom of expression. His non-violent activities in criticizing government policies cannot justify his imprisonment and the abusive treatment and denial of his rights by prison authorities. These include verbal and physical abuse from other prisoners in collusion with or without intervention of prison officials, denial of medical treatment, detention in solitary confinement for a prolonged period, and denial of the rights to practice his religion and to buy additional food from the canteen to supplement the poor prison diet. Cumulatively, his alleged treatment in prison would constitute torture or other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment as prohibited under the ICCPR, the CAT and the UN Standard Minimum Rules for the Treatment of Prisoners (Nelson Mandela Rules).

Additionally, Pastor Chinh’s family members, including his wife Mrs. Hong Tran, have also been the alleged victims of harassment which may amount to torture or ill-treatment. On 14 April 2016 at the Hoa Lu Ward, Pleiku City, Gia Lai Province, Vietnam, Mrs. Hong alleges that several unidentified men – whom she believes were undercover public security agents – forced her into a vehicle and took her to the People’s Committee Office where she says she was violently assaulted for more than three hours while being asked about her meeting with a US delegation on International Religious Freedom held on 30 March 2016. She also alleges she was the victim of several other violent incidents perpetrated by State authorities in May of the same year while being questioned about her activism.

Under international treaties binding the state, torture and other cruel, inhuman or degrading treatment or punishment is prohibited in all circumstances and torture is a crime under international law. According to the most recent Constitution (2013), the state “acknowledges, respects, protects and guarantees human rights” , guarantees that “the citizen shall enjoy the right to freedom of opinion and speech, freedom of the press, to access to information, to assembly, form associations and hold demonstrations” , whereas Article 24 guarantees “freedom of belief and religion” and the equality of all religions before the law.

As government leaders of the Socialist Republic of Vietnam, you are in the position to take steps to ensure that national laws and Constitutional provisions which comply with Vietnam’s international obligations are properly enforced.

We respectfully urge that your government immediately and unconditionally release Pastor Nguyen Cong Chinh and fully restore his legal rights; carry out prompt, impartial, independent and effective investigations into the allegations of torture and other ill-treatment made by Pastor Chinh and his wife Mrs. Hong and bring any identified perpetrators to justice following fair trials and provide reparations to Pastor Chinh and Mrs. Tran Thi Hong in accordance with Vietnam’s obligations under the ICCPR and CAT; respect international human rights laws and standards generally including the rights to freedom of thought, conscience and religion, speech, peaceful assembly and association in particular.

The community of civil society organizations and human rights advocates in Southeast Asia and around the world continue to monitor closely the situation of Mrs. Tran Thi Hong and Pastor Nguyen Cong Chinh, and we will continue to do so until he is released and the criminal conviction is expunged through appropriate legal processes.


1. Vietnamese Women for Human Rights (Hội Phụ Nữ Nhân Quyền Việt Nam) – VIET NAM
2. Amnesty International – UNITED KINGDOM
3. Anushani Alagarajah, Researcher and Activist – SRI LANKA
4. Aravinth. S, Activist – SRI LANKA
5. Bàn Tròn Đa Tôn Giáo Việt Nam (Vietnam Multi-Faith Roundtable) – VIET NAM
6. Bhawana Bhatta, Women Dialogue Forum – NEPAL
9. Campaign to Abolish Torture in Vietnam – UNITED STATES OF AMERICA
10. Center for Inquiry – UNITED STATES OF AMERICA
11. Chihiro Muranaka – JAPAN
12. Christian Solidarity Worldwide – UNITED KINGDOM
13. Church of Scientology National Affairs Office – WASHINGTON, DC
14. Civil Rights Defenders – SWEDEN
15. Coalition for a Free and Democratic Vietnam – UNITED STATES OF AMERICA
16. Committee for Religious Freedom in Vietnam – UNITED STATES OF AMERICA
17. Con Dau Parishioners Association – VIET NAM
18. Dhruba Basu, Participatory Research in Asia – INDIA
19. Dr. Aurora Parong, Medical Action Group – PHILIPPINES
20. Đinh Đức Long, Hội Hỗ Trợ Nạn Nhân Bạo Hành Việt Nam (Association for Support Victims of Torture) – VIET NAM
22. Gerelee Odonchimed – MONGOLIA
23. Greg Mitchell, Co-Chair, International Religious Freedom Roundtable; President, The Mitchell Firm – UNITED STATES OF AMERICA
24. Hội Cựu Tù Nhân Chính Trị và Tôn Giáo (Vietnamese Political & Religious ​Prisoners Friendship Association) – VIET NAM
25. Hội Phát Huy Tự Do Tôn Giáo hay Niềm Tin Việt Nam (Association to Freedom of Religion or Belief in Vietnam) – VIET NAM
26. Hội Thánh Tin Lành Đấng Christ Tây Nguyên (Central High Montagnard Evangelical Church Of Christ) – VIET NAM
27. International Commission of Jurists – GENEVA, SWITZERLAND
28. International Institute for Religious Freedom – (BONN – BRASILIA – CAPE TOWN ​- COLOMBO)
29. Jinshiro Motoyama – JAPAN
31. Khối Nhơn Sanh Đạo Cao Đài (Popular Council of Cao Dai Religion) – VIET NAM
32. Lester Shum – HONG-KONG
33. Liên Minh Chống Tra Tấn (Vietnam – Coalition Against Torture (VN-CAT)) – VIET NAM
34. Montagnard Human Rights Organization – NC, UNITED STATES OF AMERICA
35. Mory Sar, Cambodia Youth Network – CAMBODIA
36. Nguyễn Đan Quế, Hội Cựu Tù Nhân Lương Tâm (Former Vietnamese Prisoners of Conscience) – VIET NAM
37. Nhóm Linh Mục Nguyễn Kim Điền (The Nguyen Kim Dien Priests Group – Linh Mục Phan Văn Lợi) – VIET NAM
38. Nhóm Người Bảo Vệ Nhân quyền (Defend the Defenders) – VIET NAM
39. Norwegian Helsinki Committee – NORWAY
40. Quê Mẹ: Vietnam Committee on Human Rights – FRANCE
41. Quỹ Tù Nhân Lương Tâm Úc Châu (Prisoners Of Conscience Fund) – AUSTRALIA
42. Religious Freedom Institute – UNITED STATES OF AMERICA
43. Shreen Abdul Saroor, Activist – SRI LANKA
44. Shui Meng Ng, Sombath Initiative – LAOS
45. Tanathorn Tananont, Human Rights Lawyer – THAILAND
46. The Russian Orthodox Church of America – UNITED STATES OF AMERICA
47. Việt Thức Foundation – UNITED STATES OF AMERICA
48. Vietnamese Unified Buddhist Sangha – VIET NAM
49. Vũ Quốc Ngữ & Huỳnh Thục Vy, Mạng Lưới Các Tổ Chức Xã Hội Dân Sự Độc Lập Việt Nam – (Vietnamese Independent Civil Society Network (VICSON)) – VIET NAM
50. William Nicholas Gomes, Human Rights Defender and Freelance Journalist – UNITED KINGDOM


Đại Diện của Ủy ban Tư do Tôn giáo Quốc tế của Hoa Kỳ gửi thư cho Linh Mục Nguyễn Công Chính và bà Trần Thị Hồng

Ngày 15 tháng 5, 2017

Linh Mục Nguyễn Công Chính
Nhà Tù Xuân Lộc
Tỉnh Đồng Nai, Việt Nam

Bà Trần Thị Hồng
Phường Hoa Lư, Thành Phố Pleiku
Tỉnh Gia Lai, Việt Nam

Kính gởi Linh Mục Chính và Bà Hồng:

Tôi viết thư chô ông bà với tư cách là người Đại Diện của Ủy ban Tư do Tôn giáo Quốc tế của Hoa Kỳ và là một người có thiện chí đang quan ngại đến sự an lành của ông bà. Tôi muốn bày tỏ sự ủng hộ của Ủy Ban và của cá nhân tôi cũng như sự đồng thuận với việc ông bà tiếp tục đấu tranh cho tự do tôn giáo. Hoàn cảnh của ông bà chính trực lôi kéo chú ý của mọi người trên thế giới.

Đây là thời khắc có ý nghĩa để đánh sự đấu tranh của ông bà. Cách đây 12 năm vào tháng này, Hoa Kỳ và Việt Nam đã đạt được một thỏa thuận yêu cầu chính phủ Việt Nam cải thiện các điều kiện tự do tôn giao ở đất nước ông bà. Như ông bà biêt rõ, thật buồn thay: theo sau thỏa thuận này là nhiều hạn chế, hơn là tự do.

Linh Mục Chính, thật đáng thương tâm việc ngài đã bị giam cầm hơn 5 năm trong bản án tù 11 năm thì thật hiển nhiên và hoàn toàn bất công. Tôi biết là các nhà chức trách Việt Nam đang từ chối chữa trị y khoa cần thiết cho ngài vì ngài ở tù vị tội danh “phá hoại đoàn kết quốc gia.” Là một linh mục trong cộng đồng đạo cơ đốc ở Tây Nguyên, chính quyền phải bảo vệ, mà không được trừng phạt, tiếng nói chỉ trích ôn hòa các hạn chế về tự do tôn giáo của ngài.

Thưa bà Hồng, tôi biết là bà cũng bị chính quyền theo dõi và sách nhiễu thường xuyên, kể cả việc cách đây một năm vào tháng này công an Việt Nam đã thô bạo tra hỏi bà, xông vào nhà bà và hành hung con trai bà. Xin bà biết cho là tôi sẽ không bao giờ quên sự ngược đãi đối với gia đình bà.

Bản thân tôi là một người ủng hộ tự do tôn giáo, tôi luôn cảm kích sự kiên trì của ông bà ở những điều kiện tàn nhẫn này. Thưa Linh Mục, chừng nào mà ngài còn ở trong tù, và chừng nào mà nhà chức trách Việt Nam tiếp tục đối xử không công bằng với gia đình ông bà, thì xin ông bà yên tâm là tôi luôn quyết tâm hành động cho ông bà, để cho gia đình ông bà có thể đoàn tụ và ông bà có thể hành đạo tự do, công khai mà không bị đe dọa thêm nữa.

Với sự tôn trọng sâu sắc nhất,

Đại Sứ Jackie Wolcott
732 NORTH CAPITOL STREET, NW SUITE A714 | WASHINGTON, DC 20401 | (202) 523-3240 | (202) 523-5020 (FAX)

Thomas J. Reese, Chair • Daniel Mark, Vice Chairman
Kristina Arriaga de Bucholz • Tenzin Dorjee • Sandra Jolley • Clifford D. May • John Ruskay • Jackie Wolcott Erin D. Singshinsuk, Executive Director

Đại Sứ Jackie Wolcott là Đại Diện của Ủy Ban Tôn Giáo Quốc Tế của Hoa Kỳ (USCIRF), đây một tổ chức chính phủ giám sát quyền tự do tôn giáo phổ quát.

Dự Án Tù Nhân Lương Tâm của USCIRF nêu lên cảnh ngộ của các cá nhân bị bò tù vì niềm tin, thực hành hay xác định tôn giáo của mình. Để biết thêm về dự án này hay phỏng vấn một đại diện, xin liên lạc USCIRF ở 732 NORTH CAPITOL STREET, NW SUITE A714 | WASHINGTON, DC 20401 | (202) 523-3240 | (202) 523-5020 (FAX)

Thomas J. Reese, Chair • Daniel Mark, Vice Chairman
Kristina Arriaga de Bucholz • Tenzin Dorjee • Sandra Jolley • Clifford D. May • John Ruskay • Jackie Wolcott Erin D. Singshinsuk, Executive Director

Chia Sẻ Một Số Suy Nghĩ Về Trường Hợp Chị Lê Mỹ Hạnh

Sự việc hành hung với chị Lê Mỹ Hạnh cùng bạn bè của chị tại tư gia là vấn đề mà tất cả chúng ta đều phải quan tâm vì đây là một hành vi vi phạm Hiến pháp, Bộ luật hình sự 2015, về quyền con người như đã quy định trong Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền và Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử  đối với phụ nữ.

Hiến pháp năm 2013 quy định: Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khoẻ, danh dự và nhân phẩm; không bị tra tấn, bạo lực, truy bức, nhục hình hay bất kỳ hình thức đối xử nào khác xâm phạm thân thể, sức khỏe, xúc phạm danh dự, nhân phẩm (điều 20 khoản 1). Mọi người có quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở. Không ai được tự ý vào chỗ ở của người khác nếu không được người đó đồng ý (điều 22 khoản 2).

Bộ luật hình sự 2015 xác định việc hành hung này  là hành vi cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác (điều 134).

Theo Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền thì mọi người đều có quyền sống, quyền tự do và an toàn cá nhân (điều 3). Những quyền này được quy định rõ ràng như:  Không một người nào phải chịu cực hình, tra tấn, hay bất kỳ hình thức đối xử, hoặc trừng phạt bất nhân, hay có tính cách lăng nhục (điều 5) và không một ai bị xâm phạm một cách độc đoán về đời sống riêng tư, gia đình, nhà ở, hay thư tín, cũng như bị xúc phạm danh dự hay tiếng tăm của mình. Mọi người đều có quyền được luật pháp bảo vệ, trước những xâm phạm và xúc phạm như vậy (điều 12).

Theo Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử  đối với phụ nữ (CEDAW), đó là hiệp ước quốc tế về quyền của phụ nữ và các vấn đề của phụ nữ trên toàn thế giới, sự hành hung với chị Lê Mỹ Hạnh là một phụ nữ đã vi phạm nguyên tắc bình đẳng thực chất và không phân biệt đối xử với phụ nữ.

Chính quyền có trách nhiệm dưới hiến pháp là phải bảo đảm an ninh trật tự xã hội và an toàn cho mọi người dân. Chính quyền có trách nhiệm phải thực thi những cam kết với quốc tế trong việc bảo vệ nhân quyền, nhân phẩm và an toàn của người dân như đã quy định trong Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền và Công ước xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử  đối với phụ nữ mà Việt nam là thành viên.

Trên những nguyên tắc này, chính quyền địa phương cần tiến hành thủ tục điều tra và khởi tố những người hành hung chị Lê Mỹ Hạnh.

Việt Nam, một đất nước không có tự do báo chí

Tổ chức Freedom House vừa công bố phúc trình thường niên cho thấy nhà nước Việt Nam nắm quyền kiểm soát toàn bộ báo đài, trấn áp truyền thông mạng và biến đất nước thành một nơi không có tự do báo chí.

Xếp thứ 177/198 quốc gia

Việt Nam đứng thứ 177 trong số 198 quốc gia trên toàn cầu về tự do báo chí, là nhận định của Freedom House trong phúc trình thường niên công bố tại Newseum – Viện Bảo tàng Tin tức ở Washington DC hôm thứ 28/4/2017.

Như thông lệ, sơ đồ tự do báo chí thế giới của Freedom House năm nay vẫn sử dụng màu xanh lục cho nhóm những nước có tự do, màu vàng cho những nước phần nào được tự do và màu tím là những quốc gia không có tự do.

Việt Nam thuộc nhóm màu tím, tức nhóm các nước không có tự do báo chí so với thế giới cũng như trong khu vực.

Riêng về tự do báo chí của 40 nước vùng Châu Á Thái Bình Dương, Việt Nam đứng hàng thứ 37 tức là chỉ hơn được Lào, Trung Quốc và Bắc Hàn; là 3 quốc gia nằm cuối bảng.

Trả lời Đài Á Châu Tự Do, bà Jennifer Dunham, Giám đốc nghiên cứu về tự do báo chí thế giới trong tổ chức Freedom House, khẳng định:

“Việt Nam thuộc nhóm các nước không có tự do báo chí trong phúc trình 2017 của Freedom House, cũng là quốc gia có nền truyền thông tồi tệ nhất trong khu vực cũng như trên thế giới nói chung.

Những điều mà Freedom House quan tâm nhất là sự kiểm soát chặt chẽ  và nghiêm khắc của nhà nước Việt Nam đối với truyền thông. Năm 2016 là năm mà chiến dịch đàn áp báo chí độc lập, báo mạng hay báo online đã diễn ra gay gắt hơn lúc nào hết.

Về phần các bloggers thì Freedom House nhận thấy rất nhiều người bị bắt giữ, nhất là trong thời gian có chuyến viếng thăm Việt Nam của Tổng thống Obama, chính phủ đã tìm mọi cách ngăn chận những tin bài hay những tiếng nói độc lập.

Thực tế không có sự tiến bộ nào trong lãnh vực tự do báo chí ở Việt Nam bao năm qua. Điểm sáng duy nhất và khả quan nhất có thể nhìn thấy được và khiến cho Việt Nam khá hơn Lào một chút là nhờ những bloggers đang cố gắng viết và đưa tin tức đến cho mọi người trong khả năng khách quan và trung thực nhất mà họ có thể”.

Vai trò của truyền thông mạng

Truyền thông mạng và báo chí online từ những tổ chức xã hội dân sự, không nằm dưới quyền chỉ đạo của nhà nước Việt Nam, là những sinh hoạt cần thiết trong bối cảnh một đất nước mà báo giới luôn bị kiểm duyệt như ở Việt Nam, là phát biểu của bà Sarah Repucci, giám đốc về thông tin toàn cầu của Freedom House:

“Điều vô cùng quan trọng là các tổ chức đó phải tiếp tục làm công việc đang làm, tiếp tục viết những gì cần phải viết bằng tất cả khả năng và phương tiện của mình để phổ biến rộng rãi cho mọi người, bởi đối với nhiều người khao khát tin tức thì đó là những nguồn thông tin phản ảnh những quan điểm độc lập và không bị bóp méo.

So với những năm trước thì Freedom House vẫn không thấy sự cải thiện đáng kể trong lãnh vực báo chí đang bị kiểm soát chặt chẽ ở Việt Nam, chí ít là thời gian gần đây cũng không có mấy thay đổi.”

Phúc trình 2017 về tự do báo chí thế giới với tình hình tiêu cực về tự do báo chí ở Việt Nam được Freedom House ở Hoa Kỳ công bố chỉ 2 ngày sau khi có báo cáo hàng năm của Reporteurs Sans Frontieres – Ký giả Không biên giới ở Pháp hôm 26/4, đưa Việt Nam vào danh sách các nước bị bôi đen tức hoàn toàn không có tự do báo chí trong năm 2016.


The Economist: Việt Nam và Lào kém dân chủ nhất Đông Nam Á

Đánh giá chỉ số dân chủ năm 2016, tạp chí kinh tế The Economist chấm Việt Nam được 3.21/10 điểm, xếp thứ 131/167 quốc gia và được liệt vào nhóm các quốc gia chuyên chế, độc tài (authoritarian regime) cùng với Triều Tiên, Trung Quốc, Lào và Afghanistan.

Bản đồ chỉ số dân chủ năm 2016. Ảnh: chụp màn hình.

Nhóm nghiên cứu Economist Intelligence Unit (EIU) thuộc tạp chí kinh tế The Economist vừa công bố báo cáo nghiên cứu về chỉ số dân chủ 2016 tại 167 quốc gia trên thế giới.

EIU đã gọi năm 2016 là năm của suy thoái dân chủ trên toàn cầu.

Báo cáo này đánh giá 5 yếu tố theo thang điểm 10, bao gồm: quy trình bầu cử và đa nguyên; các quyền tự do của công dân; hoạt động của nhà nước; sự tham gia chính trị; và văn hóa chính trị. Điểm trung bình của 5 yếu tố này là chỉ số dân chủ của quốc gia đó.

Theo đó, EIU xếp mỗi quốc gia vào một trong 4 nhóm: dân chủ hoàn chỉnh (full democracy); dân chủ chưa hoàn chỉnh (flawed democracy); chế độ lai tạp, đang chuyển đổi dân chủ (hybrid regime) và chế độ chuyên chế, độc tài (authorian regime).

Chỉ số dân chủ Việt Nam kém một cách “ổn định”

So với năm 2015, Việt Nam đã lên được ba bậc và xếp thứ 131 trên 167 quốc gia. Tuy nhiên, điều này không đủ đưa Việt Nam ra khỏi nhóm các quốc gia chuyên chế, độc tài cùng với Trung Quốc, Triều Tiên, Lào và Afghanistan tại châu Á.

Việt Nam xếp thứ 131 với 3.38 điểm. Nguồn: The Ecomonist.


Bênh cạnh đó, Việt Nam có cùng điểm chung với Trung Quốc và Triều Tiên khi nhiều năm liền bị đánh giá 0/10 điểm về quy trình bầu cử và đa nguyên chính trị.

Chỉ số này đánh giá quyền lập các đảng phái, tổ chức dân sự; bầu cử được tổ chức tự do và công bằng, ở đó công dân có sự cạnh tranh giữa các đảng phái, cử tri được quyền phổ thông đầu phiếu, tự do lựa chọn ứng cử viên mà không bị đe dọa, cũng như chuyển giao chính quyền ôn hòa sau bầu cử.

Chỉ số dân chủ Việt Nam dậm chân tại chỗ quanh mức 3/10 điểm trong 10 năm, kể từ khi EIU lần đầu tiên công bố chỉ số này năm 2006.



Chỉ số về hoạt động của nhà nước Việt Nam suy giảm từ năm 2011 xuống còn 3.93 điểm, duy trì đến năm 2015, nhưng đến năm 2016 giảm xuống còn 3.21/10 điểm. Trong một báo cáo khác của Chương trình phát triển Liên hiệp quốc tại Việt Nam (PAPI 2015) cũng cho thấy hiệu quả quản trị và hành chính công ở Việt Nam đang có xu hướng giảm đáng kể.

Trong khi đó, yếu tố văn hóa chính trị của Việt Nam lại có điểm tương đối cao, tăng mạnh qua nhiều năm (6.88/10), nhất là trong thời kỳ 2008 – 2012. Chỉ số này của Việt Nam cao nhất trong khu vực ASEAN và ngang với Myanmar.

EIU cho rằng văn hóa chính trị đóng vai trò quan trọng cho sự chính danh của nhà nước, thực thi chức năng nhà nước hiệu quả và bảo đảm nền dân chủ đứng vững. Dân chủ sẽ không phù hợp với đất nước có văn hóa chính trị thụ động, thờ ơ và ngoan ngoãn. Một đất nước có nền văn hóa chính trị dân chủ là nơi phe thua cuộc chấp nhận kết quả và đồng ý chuyển giao quyền lực cho phe thắng.

Chỉ số về các quyền tự do dân sự và tham gia chính trị có mức tăng nhẹ trong 10 năm. Đặc biệt, các quyền tham gia chính trị bị sụt hẳn gần 1 điểm trong năm 2008, cũng là năm nổ ra biểu tình chống Trung Quốc tại Việt Nam. Đối với hai chỉ số này, Việt Nam có điểm thấp nhất trong các quốc gia ASEAN chỉ đứng trên Lào.

Chỉ số dân chủ tại ASEAN và Châu Á

Indonesia và Philippines có chỉ số dân chủ tưởng đối cao, lần lượt đứng thứ 50 và 48 trên 167 quốc gia. Hai nước này cùng với Malaysia và Singapore được EIU xếp vào nhóm nước dân chủ chưa hoàn chỉnh (flawed democracy).

Myanmar tiến xa hơn Việt Nam sau khi quân đội chuyển giao chính phủ cho đảng đối lập do Aung San Suu Kyi lãnh đạo, trở thành quốc gia có thể chế lai tạp và trên đường chuyển đổi dân chủ (hybrid regime) cùng với Thái Lan và Campuchia. Các chỉ số của Myanmar đều cao hơn Việt Nam, chỉ có hai chỉ số còn lại về văn hóa chính trị và các quyền tự do của công dân là tương đương.

Chỉ số dân chủ của Thái Lan đang có xu hướng suy giảm. Năm 2008, Thái Lan được xếp vào quốc gia có nền dân chủ chưa hoàn chỉnh, đứng đầu ASEAN và xếp hạng 54 thế giới. Sau đó, quốc gia sùng đạo Phật này đã bị tụt gần 50 bậc và trở thành chế độ lai tạp, đang cố gắng khôi phục lại nền dân chủ.

Điều ngạc nhiên khác là Đông Timor, ứng cử viên khao khát gia nhập ASEAN, lại có chỉ số dân chủ cao hơn tất cả các nước ASEAN, ở mức 7,24/10 điểm, hạng 43/167 thế giới, chỉ đứng sau Đài Loan, Ấn Độ.

Trong khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, nền dân chủ của New Zealand và Australia dẫn đầu và vượt trội so với các quốc gia theo sau, lần lượt là Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Đài Loan.

Phân loại EIU về 4 loại thế chế

Dân chủ hoàn chỉnh (full democracy): Những quốc gia được gọi là dân chủ không chỉ đảm bảo về các quyền tự do chính trị và dân sự, ví dụ như các quyền tự do hiệp hội, tự do ngôn luận sở hữu mà còn có xu hướng củng cố văn hóa chính trị để giữ cho nền dân chủ đứng vững trước những biến đổi khó lường. Người dân hài lòng về hiệu quả hoạt động của nhà nước. Truyền thông và báo chí độc lập và đa dạng. Có sự phân chia quyền lực trong hệ thống nhà nước với các biện pháp kiểm soát và đối trọng quyền lực (checks and balances). Cơ quan tư pháp độc lập và quyết định tư pháp được thực thi.

Dân chủ chưa hoàn chỉnh (flawed democracy): Những quốc gia này có tiến trình bầu cử tự do và công bằng. Các quyền tự do cơ bản của công dân được tôn trọng. Tuy nhiên, các nước này vẫn còn tồn tại những hạn chế chưa thể giải quyết để đảm bảo nền dân chủ như các vấn đề trong quản trị nhà nước, văn hóa chính trị kém phát triển và mức độ tham gia chính trị thấp.

Thể chế lai tạp, đang trên đường dân chủ hóa (hybrid regime): Các quốc gia này không đảm bảo bầu cử được diễn ra tự do và công bằng. Tồn tại sự cạnh tranh giữa các đảng đối lập và các ứng cử viên đủ khả năng tranh cử. Những điểm yếu nghiêm trọng ở các quốc gia đang trong quá trình chuyển đổi này là văn hóa chính trị yếu, nhà nước hoạt động thiếu hiệu quả, mức độ tham gia chính trị thấp. Tham nhũng có xu hướng lan rộng và nền pháp quyền yếu kém. Xã hội dân sự kém phát triển. Nhà báo thường bị sách nhiễu và các cơ quan tư pháp không độc lập.

Thể chế chuyên chế, độc tài (authoritarian regime): Sự đa nguyên trong chính trị (ví dụ như đảng phái, các tổ chức dân sự) dường như không có hoặc bị hạn chế nghiêm trọng, nhiều quốc gia trong nhóm này hoàn toàn độc tài. Một vài cơ chế của nền dân chủ có thể tồn tại nhưng bị hạn chế và không có nhiều ý nghĩa. Nếu có tồn tại bầu cử thì cũng không tự do và công bằng. Các quyền tự do của công dân thường xuyên bị lạm dụng và xậm phạm. Truyền thông, báo chí thuộc về nhà nước hoặc bị kiểm soát bởi những nhóm có liên hệ với nhà nước. Người dân bị đàn áp nếu chỉ trích chính quyền, chế độ kiểm duyệt rất gắt gao. Ở các nước này, các cơ quan tư pháp (toà án, công tố) hoàn toàn không độc lập.

Tài liệu tham khảo:

1. Democracy Index 2006 – 2016, Intelligence Unit (The Economist).

2. Báo cáo PAPI 2015, Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc tại Việt Nam.



Thông Báo: Gây Quỹ Cho Các Hoạt Động Quốc Tế của BPSOS Năm 2017.

  • Mỗi người góp một bàn tay để cứu đồng bào và dân chủ hoá Việt Nam

Ngày 27 tháng 4, 2017

Chương trình gây quỹ “Góp Một Bàn Tay” cho các hoạt động quốc tế của BPSOS năm 2017 đã bắt đầu cách đây 2 tuần và sẽ kéo dài đến cuối năm. Buổi gây quỹ kế đến sẽ được tổ chức ngày 28 tháng 4 tại Nhà Hàng Thần Tài ở Falls Church, Virginia.

Số vé nguyên thuỷ cho buổi gây quỹ này đã bán hết cách đây hơn 2 tuần, nhưng chúng tôi đã giữ thêm một số bàn cho những đồng hương muốn “góp một bàn tay” mà chưa kịp mua vé. Đã có nhiều chục người gọi đến văn phòng BPSOS để giữ vé vào những ngày chót. Những quý vị nào muốn giữ vé cho buổi gây quỹ ngày 28 tháng 4 ở Falls Church, xin liên lạc cô Thiên Thơ: 703-538-2190 hoặc

Đồng thời, chúng tôi đã nhận được gần $15,000 của các quý vị ân nhân ủng hộ ngoài số tiền bán vé. Trong đó có nhiều người muốn đóng góp dù không tham dự được vì ở xa hay bận việc. Chúng tôi xin chân thành tri ân.

Buổi gây quỹ đầu tiên của năm 2017 diễn ra Chủ Nhật 16 tháng 4 ở Raleigh, North Carolina. Đó là ngày nhiều cựu tị nạn ở Thái Lan và Malaysia, phần lớn là các giáo dân Cồn Dầu, đã tụ về thành phố này từ những thành phố và tiểu bang lân cận để mừng Lễ Phục Sinh. Ts. Nguyễn Đình Thắng, Tổng Giám Đốc kiêm Chủ Tịch BPSOS, cũng đã có mặt. Khoảng 20 gia đình giáo dân Cồn Dầu cam kết đóng góp mỗi gia đình ít nhất 1 Mỹ kim mỗi ngày để giúp cho BPSOS duy trì văn phòng pháp lý ở Thái Lan, cũng như để yểm trợ chiến dịch Cứu Đông Yên mà BPSOS khởi xướng cuối năm ngoái, và giúp phương tiện cho các đồng hương ở Cồn Dầu tiếp tục tranh đấu để bảo tồn giáo xứ.

Các buổi gây quỹ kế trong năm 2017 đến sẽ được thực hiện ở:

  • Oklahoma City – ngày 24 tháng 06
  • Orange County – ngày 22 tháng 07
  • San Jose – ngày 23 tháng 07
  • Houston – ngày 16 tháng 09
  • Atlanta – ngày 28 tháng 10

Các nhóm thân hữu của BPSOS ở nhiều thành phố đang chuẩn bị buổi gây quỹ nhưng chưa ấn định ngày tháng: Dallas-Fort Worth,  Detroit, Kansas City, Milwaukee, Minneapolis, Kansas City, San Antonio, Seattle, Edmonton (Canada)…

Quý vị đồng hương vì ở xa hay bận việc nên không thể đến dự các buổi gây quỹ này vẫn có thể yểm trợ các hoạt động quốc tế của BPSOS bằng cách gửi ngân phiếu về cho:

PO Box 8065
Falls Church VA 22041 USA

hoặc đóng góp qua trang mạng:

Các hoạt động quốc tế của BPSOS bao gồm bảo vệ pháp lý cho khoảng một nghìn đồng bào đang xin tị nạn ở Thái Lan, giải cứu các nạn nhân bị buôn lao động hay tình dục, hỗ trợ các nhà tranh đấu nhân quyền bị lâm nguy hay tù đày, và phát triển nội lực cho các cộng đồng tôn giáo và bản địa cũng như một số tổ chức xã hội dân sự.  Tất cả các hoạt động này thuộc kế hoạch 10 năm dân chủ hoá Việt Nam mà BPSOS đề xướng năm 2010 và bắt đầu thực hiện năm 2011.


Người nhà nên làm gì khi biết trẻ bị xâm hại tình dục?

Dưới đây là những lời khuyên của tổ chức Parents Protect (Anh quốc) đối với các bậc cha mẹ và người thân có trẻ bị xâm hại tình dục.


3/4 số trẻ bị xâm hại tình dục không nói cho bất kỳ ai và nhiều người trong số họ giữ bí mật đó cho tới tận lúc nhắm mắt xuôi tay. Những kẻ xâm hại tình dục nhiều khả năng là người chúng ta biết, thậm chí có thể là người chúng ta quý mến.

8/10 đứa trẻ bị xâm hại tình dục biết thủ phạm là ai. Đó là người trong gia đình, bạn bè, hàng xóm, người trông trẻ – nhiều người giữ những vị trí cao trong xã hội. Mối quan hệ giữa thủ phạm và nạn nhân càng gần gũi thì họ càng ít nói về điều đó.

Trẻ em thường tìm cách cho chúng ta thấy điều đang làm nó lo lắng và sợ hãi hơn là nói cho chúng ta biết. Vậy nên hãy để ý đến những dấu hiệu đó. Tuy nhiên, trẻ cũng có thể đưa ra vài gợi ý mơ hồ rằng có điều gì đó không ổn đang diễn ra. Thông tin trẻ đưa ra có thể không được rõ ràng, hoặc trẻ có thể không đủ vốn từ vựng để giải thích được điều gì đang xảy ra với chúng. Cách người lớn phản ứng với trẻ là cực kỳ quan trọng.

Phản ứng với trẻ kịp thời với lòng yêu thương

Nếu bạn thấy trẻ đang cố nói cho bạn biết hoàn cảnh của nó, hãy đáp lại một cách nhanh chóng với tất cả sự thương yêu và săn sóc của mình.

Hãy đặt trọn niềm tin vào đứa trẻ

Khi một đứa trẻ tin bạn đến mức kể cho bạn về việc nó bị xâm hại tình dục, bạn hãy luôn nhớ rằng rất hiếm khi chúng nói dối. Mặc dù thật khó để tin rằng một người bạn tin tưởng lại có thể xâm hại đứa trẻ, khả năng trẻ vu khống về hành vi tình dục của người lớn là rất ít.

Áp lực khiến cho trẻ giấu diếm chuyện bị lạm dụng tình dục là rất lớn. Phải cực kỳ can đảm thì trẻ mới chịu nói. Việc trẻ chối hay rút lại lời đã nói cũng khá phổ biến. Đôi khi, cách trẻ đánh giá về sự việc có thể thay đổi theo thời gian. Điều này là bình thường và không nên là lý do khiến bạn không tin lời trẻ nữa.

Luôn ủng hộ trẻ

Bạn phải cho trẻ thấy là bạn luôn luôn ủng hộ chúng. Đừng bao giờ làm ngơ với những gì chúng nói.

Hãy bình tĩnh

Nếu trẻ nói với bạn về chuyện bị xâm hại tình dục, đừng nổi nóng. Hãy giữ bình tĩnh và vững vàng. Nếu bạn nổi nóng, trẻ có thể nghĩ là bạn sẽ phạt chúng – bạn vô tình phản ứng đúng như những gì kẻ thủ ác mong muốn.

Luôn săn sóc trẻ

Luôn làm cho trẻ biết rằng bạn yêu chúng và chúng không làm gì sai cả. Luôn nói với trẻ như vậy. Trẻ sẽ muốn thấy rằng người lớn tin chúng và sẽ làm mọi thứ để bảo vệ chúng. Hãy chắc chắn là trẻ biết rằng việc chúng nói với bạn là hoàn toàn đúng đắn và bạn rất vui vì trẻ đã tìm đến nói với bạn.

Đối mặt với thực tế

Khi biết được sự việc, người lớn phải đối mặt với nó và bảo vệ đứa trẻ bằng mọi giá.

Làm tất cả những gì có thể để tránh cho trẻ khỏi những mối nguy hại khác.

Nhờ giúp đỡ

Liên hệ với chuyên gia để nhờ họ chỉ cho bạn cách bảo đảm an toàn và hàn gắn vết thương này. Bạn cũng cần sự trợ giúp của cảnh sát để bảo vệ trẻ và đưa thủ phạm ra ánh sáng.

Đừng tuyệt vọng và buông xuôi

Trẻ có thể phục hồi được sau khi bị xâm hại tình dục. Rất đau đớn khi biết người bạn yêu thương bị xâm hại, nhưng việc trẻ phục hồi là hoàn toàn có thể.


Sợ hãi

Sợ kẻ xâm hại sẽ làm hại mình hoặc người thân.

Sợ rằng sẽ không có ai tin chúng.

Lo lắng về những gì sẽ xảy ra tiếp theo.

Hoang mang và giằng xé.

Không chắc chắn có thể tin được ai.

Cảm thấy muốn bảo vệ và/hoặc thương người đã xâm hại mình.

Hối tiếc vì đã nói ra chuyện này (và có thể rút lại lời đã nói).

Tội lỗi và xấu hổ

Tin rằng bản thân phải chịu trách nhiệm cho việc bị xâm hại.

Cảm thấy tội lỗi vì đã kể ra và làm gia đình đau khổ.

Cảm thấy xấu hổ nếu có khoái cảm sinh lý khi bị xâm hại.

Hy vọng và thanh thản

Cảm thấy nhẹ nhõm khi trút được gánh nặng giữ bí mật.

Cảm thấy hy vọng rằng việc xâm hại sẽ chấm dứt từ đây.


Nhờ người ngoài giúp đỡ

Nếu đứa trẻ bị người trong gia đình xâm hại, mỗi người trong gia đình đều sẽ cảm thấy bị ảnh hưởng. Thông thường, gia đình sẽ cần người ngoài trợ giúp để vượt qua được những cảm xúc này và để hướng dẫn họ cách hàn gắn vết thương gia đình.

Những cảm xúc mâu thuẫn

Khi sự việc xảy ra trong nội bộ gia đình, nỗi đau chúng ta phải trải qua có thể là những cảm xúc vừa hoang mang, vừa giằng xé. Bạn có thể cảm thấy đau khổ tột cùng về những gì xảy ra với đứa trẻ, vừa vẫn thương yêu và lo lắng cho thủ phạm.


Tức giận

Lên cơn thịnh nộ với kẻ đã hãm hại đứa trẻ, kẻ phản bội lại sự tin tưởng của bạn và lừa dối bạn.

Nổi nóng với trẻ vì nó đã không nói cho bạn sớm hơn.

Tội lỗi

Cảm thấy tội lỗi vì đã không trông chừng để bảo vệ trẻ đúng lúc (ngay cả khi bạn biết rằng kẻ xâm hại đã làm việc này một cách hết sức kín kẽ).

Cảm thấy tội lỗi vì đã trót yêu thương và quan tâm tới kẻ xâm hại đứa trẻ.

Sợ hãi

Sợ hãi về chuyện việc này sẽ ảnh hưởng thế nào tới đứa trẻ.

Sợ hãi về tương lai của gia đình và hậu quả xảy ra với kẻ xâm hại.

Mất mát và cô độc

Đau lòng vì đã vĩnh viễn mất cuộc sống ta từng có.

Cảm thấy cực kỳ cô độc.


Nếu bạn không muốn ai khác trợ giúp, bạn có thể cân nhắc tiếp cận trực tiếp với người mà bạn nghi là kẻ xâm hại. Khi đó, bạn cần phải nhớ mấy điều sau:

Đừng vội quy kết hay đối đầu với họ. Làm như vậy sẽ giúp giảm khả năng người đó tự vệ và phản ứng ngược lại.

Đi vào vấn đề cụ thể và nói rõ phản ứng của bạn cho họ.

Hỏi những câu đơn giản và thẳng thắn.

Cho người đó biết là họ có thể được giúp đỡ nếu cần, ai cũng có thể làm lại cuộc đời, trước hết bằng cách chịu trách nhiệm với những tai ương mình gây ra, trả giá cho nó, và cam kết thay đổi.

Nếu bạn quan tâm đến họ, hãy cho họ biết điều đó. Tình thương là một yếu tố quan trọng khiến cho thủ phạm thú nhận và chịu trách nhiệm với việc làm của mình.

Có thể bạn sẽ phải nói chuyện với họ nhiều lần.


Tức giận

Tức giận vì đứa trẻ đã nói ra chuyện này.

Xấu hổ và ăn năn

Cảm thấy cực kỳ căm ghét bản thân, có thể muốn huỷ hoại bản thân.

Ăn năn vì việc đã làm.

Sợ hãi

Sợ hậu quả pháp lý.

Sợ mất gia đình và người thân, mất nhà, mất danh dự, uy tín và việc làm.

Sợ cái nhìn khinh thường của mọi người.

Nếu người xâm hại cũng là trẻ nhỏ hoặc trẻ mới lớn, chúng sẽ sợ bị mang ra khỏi nhà hoặc mất bạn bè.

Khước từ

Cảm thấy có động cơ để khước từ và biện minh cho việc làm của mình.

Nhẹ nhõm và hy vọng

Cảm thấy nhẹ nhõm vì trút được gánh nặng phải giữ bí mật.

Hy vọng rằng sẽ được giúp đỡ vượt qua vấn đề mà họ đã phải âm thầm chịu đựng bấy lâu nay.


Biết trẻ bị xâm hại tình dục là một thời điểm đau đớn trong đời. Nhờ cậy người khác giúp đỡ là việc quan trọng để giúp bạn đối phó với những cảm xúc, thách thức và đưa ra được những quyết định đúng đắn.

Trong bối cảnh riêng của Việt Nam, chúng tôi khuyến nghị bạn đọc cân nhắc việc âm thầm thu thập chứng cứ về vụ việc trước khi loan báo thông tin ra ngoài.Khi vụ việc đã vỡ lở, thủ phạm và những bên liên quan (có thể bao gồm cả cơ quan nhà nước) nhiều khả năng sẽ tìm cách che giấu, lấp liếm hành vi phạm tội. Họ có thể tiêu huỷ mọi bằng chứng, dấu vết có thể có. Khi đó, việc chứng minh tội phạm sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Khi vụ việc chưa vỡ lở, thủ phạm có thể yên tâm và mất cảnh giác. Đó là thời điểm thích hợp để bạn đưa trẻ đi xét nghiệm vết thương, truy tìm các dấu vết tinh trùng, dấu vân tay, sợi lông, tóc của thủ phạm trên cơ thể, quần áo và đồ đạc của trẻ. Việc trưng cầu giám định tâm lý của trẻ cũng nên được tiến hành. Bạn cũng có thể bí mật tìm cách lấy được dữ liệu camera an ninh trước khi thủ phạm kịp xoá, hay bí mật ghi âm lời nói của thủ phạm. Việc bí mật theo dõi người mà bạn cho là thủ phạm có thể giúp bạn thu thập được nhiều thông tin có ích cho việc tố cáo sau này.

Tất cả những động tác đó sẽ giúp vụ án được xúc tiến nhanh hơn, thay vì chỉ dựa trên lời nói và biểu hiện tâm lý của trẻ.


7 nền dân chủ mới trong “làn sóng dân chủ hóa thứ ba” ở Đông Á

Trong lịch sử nhân loại, tiến trình dân chủ hóa đã phải trải qua nhiều giai đoạn. Giai đoạn gần đây nhất được gọi là làn sóng dân chủ hóa thứ ba (1974–2000). Nó bắt đầu từ Nam Âu, sau đó lan sang Mỹ Latin, châu Phi, và rồi đến Đông Á.  Đối với Đông Á, làn sóng này đã mang lại cho khu vực 7 nền dân chủ mới, đó là Philippines, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan, Mông Cổ, Campuchia, và Indonesia.


Phillipines bắt đầu chuyển đổi sang nền dân chủ vào cuối thời kỳ cai trị độc tài của tổng thống Ferdinand Marcos.

Marcos nắm quyền trong suốt hơn hai thập kỷ, kể từ năm 1965 đến năm 1986. Trong giai đoạn này, ông đã thay thế bản hiến pháp dân chủ của Philipines, nhằm cho phép chính ông có thể tiếp tục đảm nhiệm chức vụ tổng thống mà không bị giới hạn về nhiệm kỳ.

Marcos áp đặt việc thiết quân luật để củng cố quyền lực và cho phép các cơ quan an ninh quốc gia tra tấn và giết chết hơn 30.000 người. Thậm chí, vào năm 1983, chính phủ này đã sát hại Thượng nghị sĩ Benigno Aquino, một nhân vật đối đầu mạnh mẽ.

Trong thời gian nắm quyền, tổng thống Marcos giao các chức vụ quan trọng trong chính phủ cho vợ, con, và giới thân hữu. Phe cánh của ông đã tham nhũng một cách có hệ thống. Trong suốt nhiệm kỳ, nguồn thu nhập hợp pháp của Marcos chỉ là khoản lương không quá 5.700 đô-la Mỹ mỗi năm, nhưng khi ông rời đất nước vào năm 1986, tài sản cá nhân của ông ước tính lên tới hơn 5 tỷ đô-la Mỹ.

Tình trạng tham nhũng tràn lan ngày càng gia tăng và bạo lực chính trị ở khắp nơi đã khiến người dân chán ghét chính quyền Marcos, kể cả những người từng ủng hộ ông. Vào tháng 2/1986, Marcos cạnh tranh với Corazon Aquino trong cuộc chạy đua cho nhiệm kỳ thứ tư, và rồi ông đã tự tuyên bố mình là người chiến thắng trong cuộc bầu cử đầy gian lận.

Tuy nhiên sau đó, vào ngày Marcos tuyên thệ nhậm chức, cuộc “Cách mạng Quyền lực Nhân dân” đã nổ ra với sự tham gia của 500.000 người dân cũng như một số nhà lãnh đạo tôn giáo, chính trị và quân sự. Trước cuộc nổi dậy mạnh mẽ này, Marcos đã phải bỏ chạy khỏi đất nước, chấm dứt thời kỳ cai trị độc tài. Corazon Acquino, lãnh đạo của phong trào đối lập, đã trở thành vị tổng thống đầu tiên trong làn sóng dân chủ hóa thứ ba ở khu vực Đông Á.

Cách mạng EDSA lật đổ chế độ độc tài Marcos. Nguồn ảnh: Green Left Weekly.

Hàn Quốc

Sau Philippines, làn sóng dân chủ hóa thứ ba đã lan sang Hàn Quốc. Tại đất nước này, tiến trình dân chủ hóa đã diễn ra ôn hòa hơn, thông qua một cuộc đối thoại.

Trong gần hai thập niên kể từ năm 1961, tướng Park Chung Hee đã cai trị đất nước một cách tàn bạo. Ông bị Giám đốc Cục Tình báo Trung ương Hàn Quốc ám sát vào ngày 26/10/1979. Chưa đến hai tháng sau khi Park bị ám sát, tướng Chun Doo Hwan đã lên nắm quyền thông qua một cuộc đảo chính khác, và tiến hành đàn áp các phong trào dân chủ.

Vào ngày 17/5/1980, Chun mở rộng việc thiết quân luật trên toàn quốc và giải tán Quốc hội. Sau đó, vào ngày 18/5, ông phái quân đội đi đàn áp các cuộc biểu tình ngày càng gia tăng ở Kwangju nhằm chống lại việc thiết quân luật. Trong lần đàn áp này quân đội đã giết chết 207 người và làm bị thương 987 người. Sự kiện này chính là biểu tượng của chủ nghĩa chuyên chế ở Hàn Quốc, và ngày này trở thành ngày lễ tưởng nhớ những nạn nhân của vụ thảm sát Kwangju.

Sau đó, các cuộc biểu tình trên đường phố, thường được gọi là “cuộc nổi dậy tháng 6”, đã liên tục thu hút nhiều người tham gia, đến nỗi áp đảo lực lượng cảnh sát. Chính quyền Chun phải đối mặt trước một lựa chọn đau đớn. Liệu có nên đưa quân đội đàn áp những cuộc biểu tình khi mà chỉ vài tháng nữa là tới Thế vận hội mùa hè? Hay chấp nhận bầu cử tổng thống trực tiếp theo như yêu cầu của các lực lượng chống chính phủ?

Sau 17 ngày liên tục diễn ra các cuộc biểu tình, và dưới áp lực của Mỹ và Uỷ ban Thế vận hội Quốc tế, chính phủ Hàn Quốc đã đồng ý cải cách dân chủ. Thỏa thuận này được mệnh danh là “Tuyên bố Cải cách Dân chủ ngày 29/6”, và người ta coi nó là nền tảng cho quá trình dân chủ hóa một cách hòa bình của Hàn Quốc. Đây chính là một mô hình chuyển đổi dân chủ ôn hòa đáng học hỏi cho các nước Đông Á khác.

Đài Loan

Đài Loan đã trở thành một nền dân chủ tiếp theo trong Làn sóng thứ ba, sau 5 năm được tự do hóa dần dần dưới thời Tưởng Kinh Quốc, lãnh đạo Quốc Dân Đảng.

Kể từ khi Đài Loan tách khỏi Trung Quốc vào năm 1949, Quốc Dân Đảng đã cai trị hòn đảo này theo mô hình một quốc gia độc đảng trong điều kiện thiết quân luật. Trong gần bốn thập niên, các đảng đối lập bị cấm hoạt động, còn các nhà bất đồng chính kiến ​​không được phép tranh cử trong các cuộc bầu cử quốc gia. Tuy nhiên, từ năm 1980, phong trào phản đối thiết quân luật đã dần trở nên mạnh mẽ, nhất là sau cuộc Cách mạng Quyền lực Nhân dân ở Philippines.

Tháng 9/1986, phong trào này thành lập Đảng Dân chủ Tiến bộ DPP (một cách bất hợp pháp), nhằm chống lại Quốc Dân Đảng. Đây chính là đảng đối lập đầu tiên ở Đài Loan. Vào ngày 12/6/1987, DPP đã tổ chức một cuộc biểu tình trước tòa nhà Quốc hội nhằm phản đối Luật An ninh Quốc gia. Nhận thấy những hậu quả không thể kiểm soát được của các cuộc biểu tình ngày càng tăng, đồng thời chịu sức ép ngày càng lớn của Quốc hội Mỹ về việc xây dựng một khuôn khổ cho nền dân chủ, Tổng thống Tưởng Kinh Quốc đã dỡ bỏ lệnh thiết quân luật vào ngày 14/7/1987.

Bước ngoặt cải cách này đã giúp người Đài Loan có thể chính thức tham gia biểu tình chống lại chính phủ Quốc Dân Đảng. Nhiều đảng chính trị mới, như Đảng Trung Quốc Mới và Đảng Đài Loan Độc lập, cũng đã thành lập và đòi hỏi nhà cầm quyền phải chấm dứt chế độ độc đảng. Các đảng này yêu cầu tự do hoá chính trị, thách thức Quốc Dân Đảng trong mọi lĩnh vực chính sách quan trọng, và phản đối mối quan hệ gần gũi của Đài Loan với Trung Quốc đại lục.

Cuối cùng, Quốc Dân Đảng và các lực lượng đối lập đã đồng ý với một loạt yêu cầu sửa đổi hiến pháp, tiến tới tổ chức cuộc bầu cử quốc hội trên toàn quốc một cách tự do, công bằng và cạnh tranh vào năm 1992, và cuộc bầu cử tổng thống và phó tổng thống bằng cách bỏ phiếu trực tiếp vào năm 1996.

So với cách chuyển đổi sang nền dân chủ của Hàn Quốc, thì tiến trình chuyển đổi của Đài Loan diễn ra dần dần, và các nhà lãnh đạo đảng cầm quyền đóng vai trò quan trọng hơn.

Thái Lan

Con đường dân chủ hóa của Thái Lan cũng phần nào tương tự với Hàn Quốc, ở chỗ đất nước này nằm dưới sự cai trị của quân đội trong nhiều thập kỷ trước khi tiến hành dân chủ hóa.

Vào năm 1932, một cuộc đảo chính đã diễn ra, thay thế chế độ quân chủ chuyên chế bằng một chế độ quân chủ lập hiến, trong đó quân đội thường xuyên nắm quyền cai trị. Năm 1986, Tướng Prem, người từng là lãnh đạo quân đội, đã bắt đầu tự do hóa hệ thống chính trị bằng cách cho phép các nhóm xã hội dân sự và các nhóm đối lập hình thành. Năm 1988, đất nước tiến hành các cuộc bầu cử quốc hội một cách dân chủ, đồng thời thành lập một chính phủ liên hiệp dưới quyền Tướng Chatichai Choonhaven.

Dưới thời Choonhaven, nền kinh tế bùng nổ mạnh mẽ. Tuy vậy, vào năm 1991, ông bị bắt trong một cuộc đảo chính quân sự với cáo buộc tham nhũng và thiếu năng lực. Chính quyền quân sự mới do Tướng Sunthordn và Suchinda lãnh đạo đã tiến hành các biện pháp tàn bạo nhằm hủy bỏ những cải cách tự do hóa chính trị của tướng Prem và tướng Choonhavan. Điều này đã gây ra những cuộc biểu tình khổng lồ trên đường phố. Tuy bị đàn áp bằng bạo lực, song công chúng vẫn tiếp tục biểu tình.

Sau ba tuần xung đột, vào tháng 5/1992, chính quyền quân sự và các lực lượng chống đối đã ký một thỏa thuận trong đó có điều khoản sửa đổi hiến pháp để giảm thiểu vai trò của quân đội trong chính trị. Họ cũng chấp nhận rằng thủ tướng phải do các thành viên quốc hội bầu ra, thay vì để quân đội lựa chọn như trước đó. “Hiến pháp Nhân dân” năm 1997 là bản hiến pháp dân chủ nhất của khu vực Đông Á, qua đó Thái Lan đã tạo được ba thiết chế dân chủ mới và đưa ra quy định bầu cử Thượng viện trực tiếp.

Tuy nhiên, vào năm 2006, quân đội đã tổ chức một cuộc đảo chính khác để lật đổ chính phủ của Thaksin, bất chấp việc ông được bầu ra một cách dân chủ, với cáo buộc về tình trạng tham nhũng trong chính quyền của ông.

Phe áo đỏ – những người ủng hộ Thủ tướng Thaksin – biểu tình trên đường phố Bangkok, năm 2010. Nguồn ảnh: Harvard International Review.

Mông Cổ

Mông Cổ bắt đầu chuyển đổi sang nền dân chủ khi Liên Xô sụp đổ.

Vào đầu năm 1989, các nhóm dân sự (chủ yếu là các thành viên của tầng lớp trung lưu) bắt đầu yêu cầu cải cách dân chủ, đồng thời họ tự thành lập các đảng đối lập như Liên minh Dân chủ Mông Cổ. Đáp lại, những người có chủ trương mềm mỏng trong Đảng Cách mạng Nhân dân Mông Cổ (MPRD) đã tiến hành các cuộc đàm phán kéo dài với lực lượng đối lập, tiến tới thông qua các cải cách dân chủ và soạn thảo một bản hiến pháp dân chủ mới.

Tháng 7/1990, Mông Cổ lần đầu tổ chức một cuộc bầu cử quốc hội tự do và công bằng. Vào tháng 7/2003, quốc gia này tổ chức bầu cử theo hiến pháp mới, một bản hiến pháp đảm bảo các quyền chính trị và tự do dân sự. Đến nay, không kể Đông Âu, thì Mông Cổ là nước duy nhất đã có thể chuyển đổi thành công từ chế độ cộng sản sang chế độ dân chủ đa đảng cạnh tranh.


Giống như Mông Cổ, Campuchia cũng bắt đầu chuyển đổi sang nền dân chủ từ chế độ Cộng sản độc đảng.

Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi này lại đến từ sự can thiệp của cộng đồng quốc tế. Bị tàn phá bởi những cuộc xung đột với Việt Nam, Campuchia phải viện đến sự hỗ trợ từ bên ngoài. Vào tháng 10/1991, bốn nhóm đối địch (Khmer Đỏ, Hoàng gia Funcinpac, đảng CCP của Hun Sen thân Việt Nam và một phe tư sản cộng hòa rất nhỏ) cùng với 18 quốc gia đã ký hiệp ước Paris, bắt đầu quá trình chuyển đổi. Mục tiêu của hiệp ước này là làm cho Campuchia trở thành một quốc gia dân chủ có chủ quyền thực sự, đồng thời hạn chế ảnh hưởng của Việt Nam lên nền chính trị trong nước.

Như vậy, nền dân chủ này không xuất phát từ một phong trào mạnh mẽ của tầng lớp trung lưu. Từ những thỏa thuận giữa các lực lượng ủng hộ chế độ quân chủ và các lực lượng ủng hộ Hun Sen, các cuộc bầu cử quốc hội hồi năm 1993 đã tạo ra một nền dân chủ đa đảng song lại rất bất ổn.

Tuy nhiên, vào năm 1997, một cuộc đảo chính đẫm máu và tàn bạo đã xảy ra nhằm khôi phục quyền lực độc tài của Hun Sen. Trong số những nền dân chủ mới nổi ở châu Á, Campuchia là quốc gia độc nhất tiến hành dân chủ hóa nhờ vào sự can dự trực tiếp của Liên Hợp Quốc để tạo ra một bản hiến pháp dân chủ và các cuộc bầu cử tự do.


Gần đây nhất, Indonesia đã chuyển đổi sang nền dân chủ khi chế độ độc tài dân sự sụp đổ.

Quá trình chuyển đổi của Indonesia bắt đầu từ tháng 8/1998. Điều này chủ yếu là do tình trạng suy sụp kinh tế kéo dài, dưới tác động của cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á xảy ra vào cuối năm 1997. Sự thiếu hụt thực phẩm và thuốc men đã khiến sinh viên đại học và nhiều người dân đứng lên biểu tình chống lại Tổng thống Suharto, người đã nắm quyền cai trị đất nước trong hơn 30 năm kể từ năm 1967.

Vào ngày 21/5/1998, khi đối mặt trước áp lực ngày càng tăng của những cuộc biểu tình, Suharto đã trao quyền cho Phó Tổng thống Habibie, một người trung thành cũng thuộc đảng Golkar. Suốt nhiều tháng sau đó, đảng Golkar đã đàm phán với các đảng đối lập và quân đội để cho ra một bản hiến pháp dân chủ mới, đồng thời tiến tới tổ chức các cuộc bầu cử tự do, công bằng và cạnh tranh.

Như vậy, Indonesia đã chuyển sang nền dân chủ, với cuộc bầu cử quốc hội dân chủ đầu tiên vào năm 1999 và cuộc bầu cử tổng thống vào năm 2004, qua đó hình thành nền dân chủ Hồi Giáo lớn nhất trên thế giới.

Lời kết

Ngày nay, hơn ba thập niên sau khi làn sóng dân chủ hóa bắt đầu lan rộng từ Nam Âu, gần một nửa các quốc gia Đông Á vẫn chưa chuyển sang chế độ dân chủ.

Hơn nữa, hai trong số các nền dân chủ trong làn sóng thứ ba (Campuchia và Thái Lan) đã bị đảo ngược, quay trở lại nền cai trị độc tài. Philippines cũng không còn được coi là một chế độ dân chủ vì các vụ giết người mang mục đích chính trị nhắm vào các nhà hoạt động chính trị cánh tả gần đây.

Theo báo cáo năm 2008 của Freedom House, chỉ một phần các quốc gia trong khu vực Đông Á (36%) là dân chủ, bao gồm Nhật Bản, Hàn Quốc, Mông Cổ, Indonesia và Đài Loan. Điều này cho thấy dân chủ hóa ở Đông Á vẫn còn một con đường dài nhiều trở ngại.


Đối thoại FTA: Thứ trưởng Công an cho rằng ‘EU không hiểu rõ cơ chế Việt Nam’

Đó là ý kiến phản hồi của Thứ trưởng Công an, Thượng tướng Lê Quý Vương, với một phái đoàn dân biểu của Quốc hội châu Âu khi họ nói rằng Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam-EU (EVFTA) sẽ gắn chặt với các đòi hỏi về nhân quyền ở Việt Nam.

Như Luật Khoa đã đưa tin, vào cuối tháng 2 vừa qua, một phái đoàn dân biểu thuộc Tiểu ban Nhân quyền của Quốc hội châu Âu (DROI) đã đến Việt Nam để tìm hiểu về tình hình nhân quyền và khả năng phê chuẩn EVFTA.

Dưới đây là tóm lược một số nội dung trong bản báo cáo của phái đoàn sau khi rời Việt Nam do DROI cung cấp cho nguồn tin của Luật Khoa. Báo cáo thuật lại sơ bộ các cuộc gặp với những quan chức cao cấp của Chính phủ và Quốc hội Việt Nam, trong đó có Phó Chủ tịch Quốc hội Tòng Thị Phóng và Thứ trưởng Công an Lê Quý Vương. Ngoài ra, còn có các cuộc tiếp xúc giữa phái đoàn với đại diện tôn giáo và khối xã hội dân sự (có giấy phép cũng như không có giấy phép) ở Việt Nam.

Quốc hội Việt Nam ca ngợi Hiến pháp 2013

DROI có gặp bà Tòng Thị Phóng, Phó Chủ tịch Quốc hội, để đề xuất thành lập một ủy ban lập pháp chung. Còn trong cuộc gặp với Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Nguyễn Thị Dung, phái đoàn nêu ra các vấn đề liên quan tới Bộ luật Hình sự, tự do tôn giáo và tín ngưỡng, bạo lực giới, nạn buôn người và án tử hình.

Bà Dung cho biết, vai trò của Quốc hội như là cơ quan quyền lực cao nhất và cơ quan lập pháp vẫn luôn được đề cao, đồng thời, Hiến pháp mới của Việt Nam (2013) cũng đã được hoàn thiện, có một chương riêng về quyền con người. Về án tử hình, trước có 44 tội danh phải chịu tử hình nhưng nay chỉ còn 18.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại Ngô Đức Mạnh cũng đề cao bản Hiến pháp mới, nhất là ở khía cạnh bảo vệ quyền tự do biểu đạt và lập hội.

Quan điểm khác nhau từ Chính phủ, XHDS, và LHQ

Phái đoàn của DROI thảo luận về triển vọng phê chuẩn EVFTA với Thứ trưởng Công Thương Trần Quốc Khánh. Họ đề cập đến cam kết của Việt Nam là cho phép công đoàn độc lập hoạt động, đảm bảo quyền tự do biểu đạt của các blogger… DROI nhấn mạnh rằng tình hình có thể tiến triển chậm nhưng nhất thiết phải đúng hướng.

Khi gặp Thứ trưởng Công an Lê Quý Vương, phái đoàn cho biết họ ủng hộ FTA, cũng như nói rõ rằng FTA liên quan chặt chẽ tới nhân quyền. Đặc biệt, họ nói về tình trạng một số nhà hoạt động xã hội dân sự vẫn thường xuyên bị công an sách nhiễu và ngăn chặn, không cho họ tiếp xúc với phái đoàn lần này. Ngoài ra, các dân biểu cũng nhắc đến việc công dân Việt Nam đã biểu tình để bày tỏ sự lo ngại về tình hình môi trường trong thảm họa biển miền Trung năm ngoái, nhưng bị đàn áp. Theo họ, biểu tình không nên bị coi là một mối đe dọa đối với nhà nước.

Đáp lại, Thứ trưởng Lê Quý Vương giải thích, thể chế là một phần căn bản của nhà nước Cộng hòa XHCN Việt Nam, và Chính phủ Việt Nam vẫn nỗ lực bảo vệ người dân. Ông giữ quan điểm cho rằng các vấn đề mà phái đoàn dân biểu nêu ra cho thấy họ không hiểu rõ về cơ chế ở Việt Nam.

Ở một chiều kích khác, phái đoàn của DROI gặp gỡ cả các đại diện của một số tổ chức xã hội dân sự hoạt động vì quyền con người ở Việt Nam. Họ ăn trưa với ba tổ chức phi chính phủ có giấy phép để nghe các NGO này trình bày về công việc của mình (ngày 22/2) và một ngày sau đó thì gặp một nhóm nhà hoạt động thuộc các tổ chức không giấy phép.

Đại diện một số tổ chức XHDS Việt Nam gặp gỡ phái đoàn dân biểu EU ngày 23/2 vừa qua. Ảnh: Nguyễn Chí Tuyến.

Các nhà hoạt động đã phản ánh lại những khó khăn trong những công việc bảo vệ nhân quyền vốn bị nhà nước đánh giá tiêu cực, xem là “chống phá”. Sách nhiễu, phân biệt đối xử nghiêm trọng và đặc biệt, bạo lực từ phía công an, là các vấn đề lớn nhất. Hai bên trong cuộc gặp còn thảo luận chi tiết về tình trạng cấm xuất cảnh đối với giới hoạt động nhân quyền.

DROI cũng mời đại diện một vài nhóm tôn giáo – cụ thể là Công giáo và Phật giáo – tới gặp các dân biểu. Họ ghi nhận ba cách phản hồi khác nhau: Một vị nói rằng ở Việt Nam, trên danh nghĩa (theo luật) thì có tự do tôn giáo nhưng trên thực tế thì không, quyền lực của đảng Cộng sản bao trùm lên nhà nước, không tồn tại tam quyền phân lập. Vị thứ hai phát biểu nhẹ nhàng hơn, và vị thứ ba cho biết là không có vấn đề gì với tình hình tự do tôn giáo hiện hành.

Các dân biểu tiếp xúc với một số cơ quan Liên Hợp Quốc ở Việt Nam để thảo luận về lĩnh vực chính sách công. Theo Liên Hợp Quốc, sự khác biệt lớn nhất giữa cơ quan hành pháp của Việt Nam và EU là Việt Nam tập trung vào việc bảo vệ và giữ vững nhà nước, còn ở châu Âu thì các chính phủ tập trung bảo vệ sinh mạng, thân thể và tài sản của người dân. Vai trò của công an ở Việt Nam khi điều tra là làm sao lấy được lời nhận tội từ nghi phạm, thay vì thu thập bằng chứng một cách khách quan.

Những lo ngại về nhân quyền

Bản báo cáo của phái đoàn dân biểu EU dành một phần lớn để nói về các vấn đề nhân quyền ở Việt Nam theo nhận định của họ. “Tình hình kinh tế và xã hội của đất nước được cải thiện đáng kể trong 20 năm qua. Tiến bộ về giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng đã làm thay đổi cuộc sống của rất nhiều người. Lượng người dùng Facebook trên đà tăng, blog phát triển và ở một chừng mực nào đó thì các quan điểm phản biện có thể được bày tỏ”.

Tuy thế, vẫn tồn tại những vấn đề lớn về nhân quyền, đặc biệt về quyền tự do biểu đạt, hiệp hội, và tự do tôn giáo, tín ngưỡng. Blogger phản biện mạnh có nguy cơ bị trả thù bằng nhiều hình thức như đe dọa, cấm xuất cảnh, bắt giữ tùy tiện, và bỏ tù.

Phái đoàn có bày tỏ quan ngại rằng trong Bộ luật Hình sự, Việt Nam vẫn chưa bỏ án tử hình khỏi những tội danh được quy định mơ hồ, có liên quan đến khái niệm “an ninh quốc gia”. Một báo cáo gần đây của Bộ Công an cho biết có 429 người bị tử hình trong thời gian từ tháng 8/2013 đến tháng 7/2014.

Các dân biểu kêu gọi chính quyền Việt Nam xem xét tạm hoãn thi hành các án tử hình – như là bước đầu tiên để tiến tới xóa bỏ hình phạt này trong hệ thống luật Việt Nam.

Cuối cùng, phái đoàn nhấn mạnh một thông điệp rõ ràng rằng những chỉ dấu tích cực về nhân quyền sẽ là điều kiện thiết yếu để Quốc hội châu Âu phê chuẩn EVFTA. “Trong bối cảnh hiện nay, khi tinh thần chống toàn cầu hóa đang dâng lên, các dân biểu xin lưu ý (phía Việt Nam) là không thể coi việc phê chuẩn EVFTA như một chuyện đương nhiên. Chính quyền Việt Nam phải cho thấy những dấu hiệu rõ nét về việc họ tôn trọng nhân quyền, kể cả quyền công nhân được tự tổ chức lại với nhau trong các công đoàn độc lập, mặc cả tập thể và bảo vệ quyền của mình”.

Phía chủ nhà Việt Nam đáp lại bằng phát biểu: Việc EU không phê chuẩn EVFTA sẽ không mang lại giải pháp nào cho vấn đề.

Cả hai bên đều thừa nhận đối thoại nhân quyền Việt Nam-EU là một thiết chế quan trọng, cần được tiếp tục sử dụng.